بحران اسلام هراسی در غرب و راه های رویارویی با آن

نویسنده: امنه متقی

انتشار: ۷ام خرداد، ۱۳۹۸


جنایت های هولناک و بی شمار داعش(۱) که از تفکر وهابیت سلفی گری سرچشمه می گیرد، مدتها است در عراق، سوریه و یمن منجر به کشته شدن هزاران انسان بی گناه و نابودی شهرها، آثار باستانی و میراثهای فرهنگی فراوانی شده است. اخیراً دامنه تجاوز و عملیات تروریستی خود را به اروپا (پاریس، بروکسل) کشانده اند. متاسفانه این وضعیت در کشورهای غربی موجب تشدید اسلام هراسی شده است. مسلم است که حادثه یازده سپتامبر سال ۲۰۰۱ پیش از حوادث اخیر در ایجاد تفکر اسلام هراسی برخی از شهروندان غربی که در پی کسب آگاهی های سیاسی نبوده و تمایلی به درک واقعیت تعالیم عدالت گستری و صلح طلبی اسلام نداشتند، بی تاثیر نبوده است. در همین راستا سئوالاتی مطرح می شود که:

  1. تفکر اسلام هراسی از چه زمانی در غرب مطرح شده است؟
  2. راههای رویارویی و مقابله با این نگرش منفی چیست؟

در پاسخ به سوال اول لازم است به تعریف مختصری که از اسلام هراسی شده توجه کنیم . خانم الیزابت ویتمن(۲)، پژوهشگر و روزنامه نگار، می گوید: اسلام هراسی(۳) مفاهیم گوناگونی را شامل می شود، اعم از تبعیض فردی و اجتماعی و همه نوع رفتارهای منفی علیه مسلمانان. پروفسور پیترگات شاک(۴) (استاد مطالعات ادیان دانشگاه وسلیان(۵)) نیز معتقد است که: طیف وسیعی از رفتارهای ناخوشایند در مورد مسلمانان از زمان قبل مطرح بوده است بدون آن که نام خاصی بر آن گذاشته شود. در سال ۱۹۹۱ طی گزارشی(۶) که با عنوان خصومت بی اساس علیه مسلمانان توسط رسانه ها منتشر شد؛ این واژه پدیدار گشت. الیزابت وایتمن در این زمینه نیز می گوید:

اسلام هراسی مانند دیگر تعصب ها، ترس ها و هراس ها ناشی از انواع القائات نوشتاری و شنیداری رسانه ها و شبکه های اجتماعی است. من شخصاً فکر می کنم که به طور طبیعی از اسلام و یا مسلمانان نباید هراسی داشت. تردیدی نیست که تعالیم عالیه انسان ساز اسلام همواره مایه آرامش، امنیت، رشد و تعالی جوامع بشری است.

یکی از اهداف بنیادی آموزه های اصیل قرانی، تزکیه انسان و تربیت او در راستای بسط و گسترش عدالت در پرتو خدامحوری است. از این رو هیچ برهانی دال بر ترس و هراس از آن وجود ندارد. بدیهی است که ایدئولوژی وهابیت که دو سه قرن پیش توسط استعمار انگلیس پایه ریزی شد، جنایت ها و کشتار بیرحمانه آنها که متأسفانه با نام قران و اسلام انجام می شود، قطعا در تضاد با تعالیم عالیه اسلام است. آموزه های اصیل قرآن هیچ گاه اجازه کشتن دیگران را به دلیل داشتن اعتقادات متفاوت شیعه و سنی، یهودی، مسیحی و … به کسی نمی دهد.

مسلماً مسلمانان اعم از رادیکال و یا غیررادیکال هیچگونه مجوز و توجیهی دینی برای کشتن انسانها ندارند. در این راستا متأسفانه برخی از رسانه های گروهی غربی هرگونه جنایتی که توسط هر فردی اعم از بیمار روانی یا وهابی صورت می گیرد را سریعاً به اسلام ربط می دهند. درنتیجه زمینه نفرت از مسلمانان و اسلام هراسی بین شهروندان غربی فراهم می شود و به تدریج افزون تر و عمیق تر می گردد به طوری که از گرایش به اسلام کاسته و از طرف دیگر، مسلمانان از آشکار ساختن هویت خود در هراس قرار گرفته و نتوانند در عرصه های مختلف علمی، اجتماعی، سیاسی و … رشد یابند. زیرا ترس و هراس همواره آسیب های فراوان روحی و روانی در جامعه ایجاد می کند و موجب رکود و سقوط انسانها در عرصه های گوناگون می شود.

برخی از اندیشمندان و روانشناسان(۷) معتقدند عوامل مختلفی هستند که مانع درک، شناخت و تحلیل صحيح انسان می شوند که یکی از آن عوامل مهم، ترس است. زیرا ترس موجب فلج ذهنی و انجماد استعدادها، و اختلال در رشد خلاقیتها می شود. ترس انسان را به سوی سرکوبی توانایی ها و احساس عدم کارایی می کشاند و می تواند به شکل های مختلف در بسیاری از نگرش ها و رفتارهای وی پدیدار شود. بنابراین از همه خردورزان و اندیشمندان انتظار می رود که در جهت رویارویی و مقابله با مقوله اسلام هراسی تلاش نموده و به حل این معضل انسانی کمک نمایند.

باتوجه به مطالب پیش گفته و در حد گنجایش این نوشتار به نکاتی چند درمورد چگونگی رویارویی با اسلام هراسی مختصراً اشاره می شود:

  •  افزایش آگاهی های لازم از اصول و مبانی تعالیم عالیه اسلام و اهل بیت (علیهم السلام) با هدف ایجاد آگاهی در شهروندان غیر مسلمان تا بتوان آنان را با آموزه های انسان ساز دین مبین اسلام آشنا کرد به طوری که متوجه تفاوت اسلام راستین با ایدئولوژی ضد انسانی سلفی و وهابی گردند.
  • بررسی و شناخت وضعیت سیاسی و اجتماعی مسلمانان و همچنین بررسی و شناخت کشورهایی که از عاملان و حامیان فکری، اقتصادی و سیاسی تروریسم محسوب می شوند و شناساندن آنها به شهروندان کشورهای غربی.
  •  استفاده از فضای دموکراسی کشورهای غربی در بیان عقیده و ابراز واقعیت ها در چارچوب قوانین آن. تحقق این مقوله مستلزم احساس داشتن مسئولیت، شهامت و شجاعت در تبیین ارزشهای انسانی و تلاش در عرصه های گوناگون اجتماعی است. تشکیل انجمن ها، کنفرانس ها، نشست ها، گفت وشنود در مراکز آموزشی و ارتباط با رسانه های گروهی وگفتگو با نمایندگان پارلمان می تواند در راستای روشنگری افکار و اندیشه های همگان نسبت به آرمانهای صلح طلبی و ضد تروریسم (تشیع) و تفاوت واقعی آن با فرقه وهابیت اقدامی موثر باشد.

امید است که همه ما مسلمانان بتوانیم با شناخت و آگاهی بیشتر از تعاليم عالیه دین مبین اسلام و عمل به آن، مروج واقعی فضائل اخلاقی صلح، امنیت در کشورهای غربی باشیم تا بدین وسیله گامهای مثبت و مؤثری را در زدودن تفکر ناعادلانه اسلام هراسی برداریم. منتظر دریافت نظرات و پیشنهادهای شما در وب سایت مجله هدی هستیم.


۱) ISIS

۲) Elizabeth Whitman

۳) Islamophobia

۴) Peter Gottschalk, Professor of Religion at Wesleyan University

۵) Wesleyan University

۶) Center for Race and Gender University of California, Berkeley

۷) Awaken of Genius, Patrick Kelly Porter

©2020. Hoda Magazine. All rights reserved

Privacy / Terms / Disclaimer