سکته مغزی

نویسنده: دکتر فاطمه صالحی

انتشار: ۱ام مهر، ۱۳۹۸


سکته مغزی یکی از  رایج ترین بیماریهای مرگبار سیستم مغز واعصاب است و هر سال بیش از ۱۵ میلیون نفر در جهان را مبتلا می کند. متاسفانه، سکته مغزی باعث مرگ یک سوم بیماران می شود و بدین ترتیب، سومین دلیل مرگ و میر در دنیا است. یک سوم دیگر بیماران به طور دایمی دچار ناتوانی  جسمی  شدید می شونذ. نیمی از بیماران بالای ۴۵ سال در پنچ سال اول پس از سکته مغزی فوت کنند. میزان بروز سکته در سطح جهانی در کشورهای پر درآمد  ۴۰٪ در طی چهل سال گذشته کاهش یافته است، اما در کشورهای کم درآمد این میزان دو برابر شده است.  سن یکی از مهمترین عوامل سکته مغزی است، و افزایش جهانی سن و سال باعث شده است که تعداد بیشتری از انسانها در  معرض خطر باشند.  اما راههای پیشگیری و کاهش ریسک نیز وجود دارند که به آنها خواهیم پرداخت.

سکته خفیف، سکته مغزی موقت است که معمولا چند دقیقه بیشتر طول نمی کشد. اما می تواند زنگ خطر بسیار مهمی برای وقوع سکته مغزی با عواقب شدید باشد.  علائم سکته خفیف شبیه علائم سکته کامل مغزی می باشند، و شامل ضعف یا بی حسی اعضاء، اختلال بینایی، فلج موقت، سرگیجه و مشکل تعادل می شوند.  دانستن و تشخیص این علائم و درمان بسیار مهم است، چرا که ابتلا به سکته خفیف احتمال وقوع سکته کامل مغزی را به میزان قابل توجهی بالا می برد و راههای جلوگیری از چنین اتفاقی در دسترس هستند.

پیشگیری 

عوامل زیادی در ابتلا  به سکته مغزی نقش بازی می کنند که شامل عوامل  قابل تغییر و غیر قابل تغییر می شوند.  با کاهش ریسکهای قابل تغییر، می توان از وقوع ۵۰٪ از سکته های مغزی جلوگیری نمود. ریسک سکته را می توان با عواملی چون تنظیم فشار خون، کاهش وزن، ورزش، و درمان بیماریهایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی، دیابت، و اعتیاد به سیگار به مقدار قابل توجهی کمتر نمود.

فشار خون:  مهمترین ریسک قابل  تغییر در بروز سکته فشار خون است  که در ۶۰٪ از سکته های مغزی نقش بازی می کند.  فشار خون احتمال سکته را به روشهای مختلفی افزایش می دهد که عبارتند از  تشکیل  پلاک در رگهای اصلی مغز، شکنندگی رگهای کوچک مغز، و  بیماریهای قلبی و فیبریلاسیون دهلیزی. پژوهش های بین الملی متعددی رابطه مستقیم بین فشار خون و سکته مغزی را تأیید کرده اند.  برای مثال، کاهش ۵ تا ۶ شماره فشار خون در طی پنج سال باعث  کم شدن چهل و دو در صدی ریسک سکته می شود.   در یکی از تحقیقات که در سطح ۱۹ کشور انجام شد، ۹۲۹۷ بیمار به مدت چهار سال و نیم تحت نظر بودند. بیمارانی که قرص فشار خون رامیپریل ۱۰ میلی گرم مصرف کردند، در مقایسه با کسانی که قرص مصرف نکردند ۳۲٪ کمتر مبتلا به سکته مغزی و ۶۱٪ کمتر دچار سکته منجر به مرگ شدند.

فیبریلاسیون دهلیزی:  فیبریلاسیون دهلیزی یک عارضه قلبی است که باعث طپش نا منظم قلب و تشکیل لخته خون در قلب می شود.  در کانادا، تقریبا ۳۵۰۰۰۰ نفر مبتلا به این  عارضه هستند که با افزایش سن این تعداد رو به بیشتر شدن است.  فیبریلاسیون دهلیزی ریسک سکته مغزی را سه تا پنج درصد افزایش می دهد که از طریق تشکیل لخته خون در دهلیزهای قلب و در نتیجه رسیدن لخته های خون به رگهای مغز  است.  اکثر بیماران  داروی وارفارین تجویز می شوند که باعث رقیق شدن خون می شود و ریسک سکته مغزی را ۶۸٪ کمتر می کند.  باید توجه داشت که در افرادی که این دارو را مصرف می کنند، احتمال خونریزی به مقدار کمی افزایش پیدا می کند ( ۱.۳٪ در مقایسه با ۱٪).

چربی خون: در حال حاضر، کاهش کلسترول خون یکی از عوامل کمتر کردن ریسک سکته مغزی به حساب می آید، با اینکه رابطه بین کلسترول و  پیشگیری از سکته مغزی  بر  اساس تحقیقات مختلف هنوز کاملا مشخص نیست. یک سری تحقیقات نشان داده اند که بیمارانی که  دچار سکته خفیف یا سکته کامل مغزی شده اند از داروهای ضد کلسترول بهره می برند.

 تغذیه و ویتامین ها: در حال حاضر تحقیقات در مورد تأثیر تغدیه بر پیشگیری از سکته مغزی در حال انجام است.  مصرف زیاد نمک باعث افزایش بیست و سه درصدی ریسک سکته است.  عوامل غذایی که در کاهش ریسک سکته مغزی نقش دارند شامل مصرف  زیاد ماهی، سبزیجات و میوه،  غلات، چای،  شیر کم چربی، و شکلات تیره می باشند.  مصرف روزانه پتاسیم ریسک سکته مغزی را ۱۱٪ کمتر می کند.  در عوض، مصرف گوشت و نوشیدنی های شکر دار باعث زیاد شدن خطر سکته مغزی می شود.

درمان

روش استاندارد درمان سکته مغزی استفاده از داروی مخصوص  لختگی خون  در حد فاصله چهار ساعت و نیم از شروع علائم می باشد.  به همین دلیل «زمان مساوی با مغز است» و دریافت سریع کمک بسیار مهم است.  داروهای دیگری که در این بیماران استفاره می شوند شامل داروهای ضد پلاکت و رقیق کننده خون مانند آسپرین و هپارین می باشند.

روشهای جدیدتری که برای درمان استفاده می شوند، در گروه خاصی از بیماران سکته مغزی کاربرد دارند  و شامل تزریق مستقیم مواد دارویی به رگهای مغز می باشند.  در  اشخاصی که سرخرگهای گردنشان دچار گرفتگی شدید است، بسته به شرایط بیمار، آنژیوپلاستی یا استفاده از استنت و یا عمل جراحی برای رفع گرفتگی رگ گردن میتواند کاربرد داشته باشد.  تحقیقات اخیر نشان داده اند که درمان مستقیم لخته خون از طریق سرخرگ، در صورتی که در همان ۶ ساعت اولیه انجام بگیرد، باعث افزایش شانس بهبودی بیماران می شود.

در خلاصه، شناسایی علائم سکته مغزی و دریافت کمک سریع بسیار مهم می باشند.  این علائم شامل سرگیجه، سردرد، اختلال تعادل،  ضعف یا بی حسی اعضاء، مشکلات بینایی و یا اختلال در صحبت کردن  هستند.  پیگیری نیز کلیدی است و تغدیه مناسب و درمان فشار و چربی خون ریسک سکته مغزی را به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش می دهند.

©2020. Hoda Magazine. All rights reserved

Privacy / Terms / Disclaimer